banner72

Cesur Yürekli Rizeliler (FOTO GALERİ)

Rize'nin Düşman İşgalinden Kurtuluşu'nun 92. Yılı Anısına

Cesur Yürekli Rizeliler (FOTO GALERİ)

 

Onlar Milli Mücadeleye güç kattı Unutmak Olmaz

Kurtuluşa güç veren Cesur Yürekli Rizeliler

Fatih Sultan Kar

Milli Mücadele’nin Çılgın Rizeliler, Rize’nin düşman İşgalinden kurtuluşunun 92. yıldönümünde, belgesel fotoğraf sergisiyle Ankara’da bir araya geliyor.

Milli Mücadele’nin Çılgın Rizelileri, Rize’nin düşman İşgalinden kurtuluşunun 92. yıldönümünde Fatih Sultan Kar’ın belge ve fotoğraflarından özenle hazırladığı “Kurtuluştan Cumhuriyete Rize” isimli belgesel fotoğraf sergisiyle Ankara’da buluşuyor

Kurtuluşa gönül veren Rizeli İpsiz Recep, Ketencioğlu Yakup, Dursun Kaptan, Metozade Hüseyin, Mataracı Mehmet Efendi, Tuzcuoğlu Halit Ağa, Şahinoğlu Osman Kahya, İsmailzade Osman Nuri (Özgen), İsmail Hakkı Genç, Necati Memişoğlu gibi birçok ölümsüz kahramanın hikayesi, 04-07 Mart 2010 tarihleri arasında Ankara Atatürk Kültür Merkezi’nde düzenlenecek olan Rize Günleri’nde yer alacak olan Fatih Sultan Kar’ın belge ve fotoğraflarından özenle hazırladığı “Kurtuluştan Cumhuriyete Rize” isimli belgesel fotoğraf sergisiyle gün ışığına çıkıyor.

Rusların ‘İlyahof Müfrezesi’ ve Sahil Donanmaları ile kıyı sınırından saldırıya geçmiş, Sevr Antlaşması ile de Of limanından başlayarak Rize’mizi de içine alan doğuda bir Ermeni devleti kuruluyordu. Düşman kuvvetleri İstanbul’dan Batum’a kadar limanlarımızı, 24 Şubat 1916 tarihinde de Rize'mizi işgal ettiler.

Rize, bundan 91 yıl önce 2 Mart 1918’de düş­man işgalinden kurtularak ana vatana kavuş­muştur. İki yıl ve dokuz gün esaret hayatı, vatan ve bayrak aşkının daha da alevlenmesine sebep olmuştur. O acı günler, bu topraklarda yaşayan insanları, bir fikir etrafında toplamış ve bir heyecanın nurlu ışığına kavuşmak için ruhlarında yaşattıkları istiklâl ve hürriyet aş­kını körüklemiştir. Kurtuluşa güç veren Cesur Yürekli Rizeliler milli Müdafaada en on sırada yer almışlardır.

Direnişe güç kattılar

Milli mücadele sırasında kurulan ilk direniş örgütlerinden biri, Trabzon Muhafaza-i Hukuk-i Milliye örgütü oldu. Kısa zamanda güç toplayan örgütün Rize’de bir şubesi kuruldu. Rize şubesinin kurucuları şunlardı : Mataracızade Mehmet, Tuzcuoğlu Süleyman, Tevfik Bey, Lazzade Mustafa, Mataracızade Hakkı, Güvelioğlu Ahmet ve Hacıömerzade Ahmet

Motor ve takalarla kurtuluşa kürek çektiler

İstanbul'da ticaretle uğraşan ve sonra Milis Yüzbaşılığına kadar yükselen İlyas Sami KalkavanoğluMilli Mücadele Hatıralarım’ adlı yapıtında motor ve takalarla kurtuluşa kürek çeken Rizeli kaptan ve tayfaları şöyle sıralıyor : Rumeli Feneri'nde oturan Rizeli Giritlioğlu Hacı Şakir Kaptan, Rizeli Hacıoğlu Hafız Mehmet, Ragıp Efendi, sonradan Milis Binbaşı rütbesiyle ödüllendirilen ve Sarıyer'de otu­ran Rizeli Osman Saruhan Reis, kardeşi Mustafa Saruhan Reis, Rizeli Giritlioğlu Mesut Reis, Galata Çeşme meydanında oturan Rizeli Şahinoğlu Ali Osman Kâhya, Unkapanı'nda oturan Pazarlı Altundiş Mustafa Kaptan, Hemşinli Mehmet, Rizeli Hacı Lahanaoğlu Kerim Reis, Rizeli Ruşen Kalkavan Reis, Rizeli Şükrü Kalkavan Reis, Rizeli Morioğlu Rıza Reis, Rizeli Ali Uzunoğlu Reis, Rizeli Osman Varlı Reis, Rizeli Yahya Varlı Reis, Rizeli Çekmişoğulları Hasan, Ömer, Yusuf Reis, Rizeli Altınkonakoğulları Mehmet İsmail, İlyas Reisler, Rizeli İbrahim Yavaş Reis, Rizeli Karamahmutoğulları Kara Ali ve Şükrü Reis, Rizeli Hafız Muhittin Kotil Reis, Rizeli Kopuz Şakir Reis, Rizeli Mehmet Kopuz Reis, Rizeli Hacı Memişoğlu Tahsin Reis, Rizeli Gencalioğlu Mehmet Reis, Rizeli Kavranoğlu Mustafa Reis, Rizeli Sakoğlu İshak Reis, Rizeli Hordoloşoğlu Mustafa Reis, Rizeli Taful Hamdi Reis, Rizeli Mete İsmail Reis, Rizeli Salihoğlu Recep Reis, Rizeli Oflu namı ile anılan Kasım Reis, Sürmeneli Alikoğlu Mustafa ve  Milis Yüzbaşı İlyas Sami Kalkavanoğlu

Mataracı Mehmet Efendi : “Emrundeyiz paşam”

İstanbul’da savaş yılları. Birinci dünya savaşında galip gelen İngiliz, Fransız, İtalyan ve Yunanlılar İstanbul’u işgal etmiştir. Türk’ün ateşle imtihan edildiği bu zor dönemde ekmek karneyle dağıtılmaktadır. Ancak İstanbul’da biri vardır ki, milli mücadelecilere karnesiz ekmek sağlamaktadır. Bu kişi cesaretiyle Atatürk’ün dikkatini çekmeyi başaran Rizeli Mataracı Mehmet Efendi’dir. Atatürk, bir gün bu yürekli Laz uşağını yanına çağırır. Bir süre muhabbet ettikten sonra can alıcı soruyu sorar: “Yarın cepheye gitsek, kaç kişiyle gelirsin?” Mataracı Mehmet Efendi, Rizeli’ye has keskin zekasını ve şivesini konuşturarak “Bi tufeğum, bi da ben senun emrundeyiz paşam” der.

İpsiz Recep Reis : “Tilkinin pazarda işi yoktur”

Kurtuluş savaşı yıllarında çetesiyle birlikte destanlaşan bir diğer isim de İpsiz Recep Reis’dir. Kuvayi Milliye’ye asker ve silah taşımasıyla kahramanlaşan Recep Reis, Atatürk tarafından vatana olan hizmetlerinden dolayı ödüllendirilmek istenmiş, ancak vatan aşkı ağır bastığından parayı kabul etmemiştir. Grubuyla birlikte mücadelesini Sakarya dolaylarında sürdüren Rizeli Recep Reis, siyasete girmesini isteyenlere “Biz işimizi tamamladık efendiler. Savaşta dik duran başımızı siyasette eğmeyiz. Tilkinin pazarda işi yoktur” şeklinde cevap verir. 

Mustafa Kemal Atatürk’ten Rizelilere övgü 

Rizeliler’in hemşehrisi Mustafa Kemal Atatürk, Rize ile olan ilişkisini daha sonraki yıllarda da sürdürerek milli günler ve önemli hadiselerde kutlama mesajları gönderir. Çeşitli dönemlerde telgrafla haberleştiği isimler arasında Mektupçu Behçet Tuzcu, Halkevi Başkanı Oğuz Bey, Mataracı Mehmet Efendi ve Rize Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti yöneticilerinden Lazzade Mustafa Efendi yer alır. Atatürk’ün kendi el yazısıyla Ankara’dan Rize Müdafa-ı Hukuk Cemiyeti’ne  gönderdiği ve “Öteden beri herkesin yakından bildiği kahramanlıklarıyla kendilerini tanıtmış olan Rize ahalinin ülkenin kurtuluşu için azim ve üstün gayretlerini takdir ederiz” şeklinde bir cümle sarf ettiği telgrafı Rizeliler için övgü dolu sözler içeriyordu.

Şark Cephesi Kumandanı Vahit Paşa : “Rizeliler! He­pinizi muhabbetle kucaklar, gözlerinizden öpe­rim”

Şark Cephesi Kumandanı Vahit Paşa, Kalamozlu Mühendis Osman Bey’ın mutasarrıflığında Rize yöneticilerini atıyor ve bu durumu aşağıdaki telgrafla bildiriyordu: “Uzun yıllar esaretin acısını çektiniz. O kara günlere artık geçmiş olsun. Her gün zaferden zafere koşan Türk orduları, düşmanı her cep­hede ezmiştir. Rize'ye doğru hareket etmiş olan birlikleri­miz, pek yakında sizleri sıcak bağrına basacak­tır. Biz gelinceye kadar Rize'nin kurtuluşunda emeği geçen vatansever Şarkı Müdafai İslâm Cemiyeti’nin Rize mümesilleri sizi idare ede­cektir. Mühendis Osman Bey’in Mutasarrıflığı altın­da, Tuzcuoğlu Zeki Bey, Rakıcıoğlu Arif Bey, Çakır Ağa; Durmuşoğlu İsmail Efendi ve 22 arkadaşını muvakkat hükümet olarak tanıyoruz. Bu muvakkat hükümetin emirlerine itaat etmenizi bekliyorum. Herkes rahatça, gönül ferahlığıyla  vazifesi­nin başına dönsün. Pek yakında biz de geliyoruz. Rizeliler! He­pinizi muhabbetle kucaklar, gözlerinizden öpe­rim

Not : Milli Mücadele’de  en önde yer alan Rizelileri An 

 

http://pic1.resimupload.com/r2/resim_277657474.jpg

http://pic1.resimupload.com/r9/resim_701573499.jpg

Kurtuluşa güç veren Cesur Yürekli Rizeliler milli Müdafaada en on sırada yer almışlardır

 

http://pic1.resimupload.com/r9/resim_645607182.jpg

Rizeliler, düşmana karşı tek yumruk oldu

Çakıroğlu Miktat Ağa (1), Giresunlu Kubilay Mehmet (2), Hacı Kemal Zırh (3), Terakkiperver Cumhuriyet Partisi'nin kurucularından Trabzon Valisi Bekir Sami Bey (4), Hakkı Mataracı (5), Hafız Osman Tatoğlu (6), Saraloğlu Hasan Efendi (7), Akif Kurtoğlu (8) ve Vefik Kalkavan (3) Rize İdman Ocağı Binası Önünde 

http://pic1.resimupload.com/r9/resim_785112990.jpg

Atatürk’ün kendi el yazısıyla Ankara’dan Rize Müdafa-ı Hukuk Cemiyeti’ne  gönderdiği telgraf

http://pic1.resimupload.com/r5/resim_756529997.jpg

Alemdar’da iki Rizeli : Alemdar, 1898 yılında Danimarka’nın Helsingör tezgâhlarında kızağa konan ve silme galvaniz sacdan yapılan Danmark (Alemdar) teknesinin. Makine Yüzbaşısı Beykozlu  ( Aslen Rizelidir ) Adil Bey ( fotoğrafta oturanlardan sol başta 1. ) ile Mülâzım-ı evvel Rizeli Ali Efendi işlerinin ustasıdırlar


http://pic1.resimupload.com/r9/resim_461249279.jpg

İpsiz Recep ve çetesi


http://pic1.resimupload.com/r9/resim_473300162.jpg 

Kurtuluş savaşında Karadeniz’de büyük yararlılıklar gösteren Yavuz Zırhlısı için

Türküler yakılmıştı.

http://pic1.resimupload.com/r3/resim_287582970.jpg 

İlyas Sami Kalkavanoğlu : Kuvayı Milliye kumandanı. Kocaeli Gurup kumandanı Kazım Özalp tarafından İlyas Sami Bey'e verilen taktirname : Müdafaa-ı Milliye Vekaleti'nin imzasını havi 27-1-1922 tarihli taktirname. Kocaeli Gurubu Müstakil Süvari Bölüğü Kumandanı esbakı Milis Yüzbaşısı İlyas Sami Efendi bin Nuri Rize "Harekat-ı Milliye'nin bidayetinden beri hidemat-ı fedakârhane ve vatan perveranede bulunan bâlâda dünyesi muharrer mumaileyh, Kocaeli Gurup Kumandanlığı'nda bulunduğum zaman Müstakil Süvari Birliği kumandanlığında istihdam edilmiş ve bil cümle harekata ifayıhüsnühizmet eylemiş olduğunu mübeyyin vesikadır." İmza: Kazım Özalp Kocaeli Gurup Kumandanı Bu belgenin metni İlyas Sami Bey'in 1957 yılında yayınladığı anılarında da yer almıştır

 

Güncelleme Tarihi: 02 Mart 2010, 09:11
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner74

banner73